Met meer dan tien jaar praktijkervaring in vrijduiken en speervissen test en beoordeelt zij persoonlijk elk stuk uitrusting voordat het wordt aanbevolen aan klanten.
Apneu, of freediving, is een discipline die verschillende technieken combineert waarmee je de oceaan kunt verkennen en je persoonlijke grenzen kunt verleggen. Dit artikel beschrijft de drie belangrijkste apneutechnieken: statische apneu, dynamische apneu en diepe apneu, zowel in het zwembad als in open water. Elke apneutechniek is gericht op specifieke profielen van freedivers en vereist specifieke voorzorgsmaatregelen om deze in alle veiligheid te beoefenen.
Sportieve apneu omvat: statische apneu en dynamische apneu. Beide kunnen zowel in de zee als in het zwembad worden beoefend.
Bij dynamische apneu is het de bedoeling om onder water horizontaal de langst mogelijke afstand af te leggen. Er zijn twee categorieën in competitieverband: met vinnen (DYN) of zonder vinnen (Dynamic No Fins).
Bij statische apneu moet de duiker onder water gaan en zijn adem zo lang mogelijk inhouden. Het doel is om het zo lang mogelijk vol te houden zonder zuurstof onder water.
1. Statische apneu
Wat is statische apneu?
Statische apneu is een vorm van freediving waarbij de apneuduiker bewegingloos blijft, meestal in een horizontale positie, en probeert zijn adem zo lang mogelijk in te houden. Deze discipline wordt vaak beoefend in een zwembad of in ondiep water.
Voor wie is statische apneu bedoeld?
Dit type apneu is ideaal voor beginners en helpt om vertrouwd te raken met de sensaties van hypoxie (zuurstoftekort) en hypercapnie (ophoping van kooldioxide). Ervaren freedivers gebruiken het echter om hun tolerantie voor hypoxie te ontwikkelen, ontspanning te verbeteren en mentale beheersing te oefenen.
Uitrusting en training voor statische apneu
De apneu-uitrusting is tot een minimum beperkt:
- Een wetsuit voor apneu voor comfort en om afkoeling te voorkomen. De meeste apneu-wetsuits bestaan uit twee delen met een kap voor een ideale thermische bescherming.
- Een masker of een bril en een octopus oxygen neusklem; het is aan de freediver zelf om de meest comfortabele configuratie te vinden.
Bekijk alle maskers
De training bestaat uit het loslaten van de tijd, waarbij de focus ligt op ontspanning en rust.
Er zijn twee fasen in deze duik: de easy going fase en de strijdfase.
Tijdens de eerste fase voel je je op je gemak en comfortabel, vandaar de naam; je voelt niet de behoefte om te ademen. Daarna volgt een reeks onaangename contracties waarbij je de mentale kracht moet hebben om weerstand te bieden, om het moment van ademhalen uit te stellen.
De duur van de apneu zal geleidelijk toenemen onder toezicht van een coach of partner om flauwvallen te voorkomen. Het idee is om de tolerantie voor het CO2-niveau, dat door deze apneu wordt veroorzaakt, te verbeteren.
2. Dynamische apneu
Wat is dynamische apneu?
Dynamische apneu bestaat uit het onder water zwemmen over de grootst mogelijke afstand terwijl je je adem inhoudt. Het kan worden beoefend in een zwembad (met of zonder vinnen) of in de zee. Het is een goede manier om zowel de voortstuwing als de tolerantie voor inspanning en CO2 te trainen.
Voor wie is dynamische apneu bedoeld?
Dynamische apneu is toegankelijk voor gevorderde freedivers die al over enige ervaring beschikken. Het vereist zwemvaardigheden en een goede coördinatie. In competitieverband stelt de fysieke en mentale conditie van de atleten hen in staat om de grootst mogelijke afstand af te leggen.
Uitrusting en training voor dynamische apneu
- Net als bij statische apneu is het dragen van een wetsuit voor apneu vereist, maar de keuze hiervan is essentieel voor een optimale glijvlucht.
- Het masker of de bril is een uitstekende optie, omdat zicht nodig is voor de bocht. Vinnen van carbon of fiber hebben de voorkeur in deze discipline en in competitieverband geniet de monovin de voorkeur.
Tot slot zorgen een octopus oxygen neusklem en een neklood als ballast voor een perfect horizontale zwemhouding zonder dat je erover na hoeft te denken.
De training vindt zowel buiten als in het water plaats. Spierversterking en cardio bevorderen namelijk de kracht, zonder dat men streeft naar een toename van spiermassa.
Het is nodig om statische en dynamische apneu af te wisselen, gevolgd door ventilatie, en dit alles onder toezicht van een partner.
Het verbeteren van je zwemtechniek is ook belangrijk voor een betere glijvlucht, terwijl je energie bespaart. Warming-up, ademhaling en herstel moeten deel uitmaken van je training. Het is ook essentieel om een minimalistische beweging te bereiken die voldoende is om de baantjes in het zwembad te zwemmen of om impuls en glijden af te wisselen.
Deze apneu wordt tijdens trainingen zowel in het zwembad als in de zee beoefend.
In competitieverband noemen we DYN de dynamische apneu met bivinnen of monovin en DNF de Dynamic No Fins (zonder vinnen).
Tot slot wordt diepe apneu beschouwd als de koningsdiscipline. Het fascineert, want voorbij de mythe bewijst het dat je, door fysieke conditie en mentale kracht te combineren, naar voorheen onvoorstelbare diepten kunt afdalen en de logica kunt tarten.
3. Diepe apneu
Wat is diepe apneu?
Diepe apneu, ook wel bekend als vrijduiken of afdaling in constant gewicht, bestaat uit het afdalen naar de grootst mogelijke diepte terwijl je je adem inhoudt. Deze techniek kan worden beoefend met vinnen, met een monovin of zonder vinnen.
Voor wie is diepe apneu bedoeld?
Diepe apneu is voorbehouden aan ervaren freedivers die een goede beheersing hebben van ademhalings-, klaring- en ontspanningstechnieken. Het vereist een uitstekende fysieke en mentale conditie. Dit type apneu biedt ook de mogelijkheid om de diepten van de oceaan te verkennen en het onderwaterleven te observeren.
Uitrusting en training voor diepe apneu
Aangezien de training kan plaatsvinden in een duiktoren of in een natuurlijke omgeving, varieert de uitrusting afhankelijk van de watertemperatuur.
- Men stapt over van een zwembroek naar een tweedelig wetsuit voor apneu met een kap, voldoende warm maar niet te dik om het drijfvermogen niet te vergroten.
- Het masker voor dieptes moet een laag volume hebben, maar je kunt ook zonder. Vaak geven freedivers de voorkeur aan specifieke brillen gevuld met water om geen zuignapeffect te creëren en het zicht niet te belemmeren. Het zicht, met of zonder masker, moet voldoende zijn om het plaatje op het juiste moment te grijpen. De snorkel is een optie die sommige freedivers gebruiken om aan de oppervlakte te ventileren.
- De octopus oxygen neusklem wordt aanbevolen omdat hiermee geklaard kan worden zonder de neus aan te raken, wat onnodige bewegingen voorkomt.
- Men gebruikt een monovin of bivinnen; beide kunnen verticaal (in een bassin) of in de diepte (duiktoren of natuurlijke omgeving) worden gebruikt.
- De loodgordel (of ballast) moet vooraf worden berekend om het neutrale drijfvermogen te bereiken, afhankelijk van de diepte, en verdeeld worden tussen de nek en de loodgordel.
- De duikcomputer is voor dit type apneu een onmisbare indicator om tijd, diepte en herstel te beheren met geluidsalarmen.
- De veiligheid wordt gewaarborgd door een kabel die aan de oppervlakte aan een boei of platform is bevestigd, waarlangs de freediver afdaalt. Hij is zelf met een lijn aan de kabel bevestigd en verbonden met een contragewicht dat hem in geval van nood naar boven kan halen. Langs de kabel zorgen visuele markeringen ervoor dat de duiker zijn positie kan bepalen, en op de bodem zorgt een verzwaarde plaat ervoor dat hij niet verder kan. Soms wordt het geheel aangevuld met verlichting.
Bekijk alle loodgordels
Eén regel: wees perfect opgeleid en geïnformeerd over de risico’s en beheers de technieken van klaren, veiligheid en zuurstofbeheer. Op grote diepten zijn stikstofnarcose, barotrauma en het risico op flauwvallen groter. Uw instructeur is verantwoordelijk voor het plannen en beveiligen van uw duik.
Zowel tijdens de training als in competitieverband moet de techniek perfect worden uitgevoerd om energiereserves te sparen. De duiker ademt in, maakt een eendenduik, klaart zijn oren en begint langzaam zwemmend af te dalen tot het punt van neutraal drijfvermogen. Daarna daalt hij in een vrije val terwijl hij blijft klaren.
Het klaren kan op drie manieren: via de klassieke Valsalva-manoeuvre, via de Frenzel-methode of via BTV (Béance Tubaire Volontaire). Die laatste is niet voor iedereen weggelegd.
Zodra de bodemplaat is bereikt, vindt de opstijging plaats langs de kabel, met de duim omhoog. Dit is een kritiek moment, het meest gevoelig voor bewustzijnsverlies, en vereist grote concentratie en inspanning tot het punt van positief drijfvermogen wordt bereikt, waardoor de laatste meters in “eco-modus” kunnen worden afgelegd.
Tijdens de laatste meters van de opstijging wordt de deelnemer begeleid door een veiligheids-freediver om flauwvallen te voorkomen. Eenmaal aan de oppervlakte wordt hij geassisteerd en moet hij binnen maximaal 30 seconden laten zien dat hij zich goed voelt door een teken te geven. Daarna volgt de rusttijd.
Diepe apneu omvat verschillende disciplines:
• Constant gewicht (CWT): met vinnen (CWT) of zonder vinnen (CNF = Constant weight apnea without fins), de freediver daalt en stijgt op met behulp van zijn armen en/of door te zwemmen.
• Vrije immersie (FIM): zonder vinnen daalt en stijgt de freediver op door zich langs de kabel te trekken, enkel met de kracht van de armen.
• Variabel gewicht (VWT): de freediver daalt af met behulp van een verzwaard gewicht en stijgt op door te zwemmen of door aan de kabel te trekken.
• No Limits (NL): de freediver bereikt grote diepten met behulp van een verzwaard gewicht en stijgt op met behulp van een hefballon.
Apneu combineert verschillende technieken onder dezelfde naam, die echter zeer verschillend zijn en aangepast aan verschillende ervaringsniveaus en doelstellingen.
Of je nu beginner of gevorderd bent, je moet eerst leren de techniek te beheersen en voorzichtig blijven. Volg een opleiding bij een school waar je getraind wordt, gebruik de juiste uitrusting en zorg voor je veiligheid door de nodige voorzorgsmaatregelen te respecteren. Elke apneutechniek – statisch, dynamisch of diep – biedt een unieke kans om verbinding te maken met het water en je eigen grenzen te verleggen. Het belangrijkste is om dit op een verantwoorde en geïnformeerde manier te doen, om een verrijkende en veilige ervaring te garanderen.
Wil je meer weten? Raadpleeg onze complete gids over freediving.
Deel dit artikel
